RSS

Տաթևը լուսանկարչի ֆոտոխցիկից անդին

Հարցազրույցը անցկացվեց Էդգար Արշակյանի հետ, ով Տաթև էր գնացել լուսանկարներ անելու նպատակով:

Որքա՞ն տեղյակ եմ բավականին մեծ է տարբերությունը առաջին անգամ ու օրեր առաջ Տաթևում լինելու միջև ընկած ժամանակահատվածի` արդյո՟ք մանկության հուշերը այնքան վառ են, որպեսզի համեմատեք այնօրվա Տաթևն այսօրվա Տաթևի հետ:

Երբ եղել եմ Տաթևում իմ մեջ դեռ լուսանկարիչը չէր ապրում ու դա մանկության օրերին էր. երեխա էի ու ատում էի երկար ճանապարհը ու առաջին փորձությունը 9-ժամանոց էր:  Ավտոբուսով հասանք Սիսիան ու ամեն 15 րոպեն մեկ հարցնում էի` «մամ’, չհասա՞նք»: Դրանից հետո բազմիցս առիթ եղել է կրկին Տաթևում լինել: Նախավերջին անգամ 2 տարի առաջ փետրվարյան մի մռայլ օր հասանք Սիսիան ու անսպասելի էր մետրով ձյուն տեսնել այնտեղ, իսկ Տաթևում արևոտ եղանակ էր: Այս անգամ կարծես պատկերը նույնն էր. Սիսիանում համեմատաբար ամպամած` Տաթևում ավելի մեղմ եղանակ, որը չէր կարելի ասել հաջորդ օրվա մասին. լուսաբացը անձրևոտ էր, տեղ-տեղ ձյուն ու կարկուտ` քամու ուժգնությամբ:

Տաթևյան համայնապատկեր

Տաթևյան համայնապատկեր, նկարը «ՏաԹևեր» ճոպանուղուց, ձորում տեսանելի է Տաթևի Մեծ Անապատը ու Տաթև տանող ճանապարհը

Երբ Տաթև այցդ գործնական չէ, ապա կարողանում ես վայելել վանքը, բնությունը -  բարձրանում ես պարիսպներին, պառկում խոտերի վրա ու զրուցում այն փոքրիկ աղջնակի հետ, ով նույնպես այցելել էր վանք: Իսկ այս անգամ չկար այդ հաճելին` պարիսպների վրա բարձրանալու ժամանակ չկար, ավելին` անվտանգության նկատառումներով փակ էր դեպի պարիսպ որոշ մուտքեր` փոքրիկ աղջնակը նույնպես չկար, ու ինձ մնում էր միայն բացահայտել Տաթևի գաղտնիքները, որ այն ժամ մեզ թույլ չէին տվել` կրկին անվտանգության նկատառումներով:

Հեղինակ` վանքում վերջին տարիներին տեղի ունեցած դժբախտ դեպքից հետո այցելուների համար փակվել են որոշ մուտքեր` անվտանգության նկատառումներից ելնելով: Read the rest of this entry »

 

Tags: , , ,

Հայաստանի ճամփեքով – Տաթև

 
 

Tags: , ,

Video

Տաթևի գաղտնիքները

Տիգրան Զարեյանի «Սեփական փորձով» բացահայտենք Տաթևի գաղտնիքները…

 

Tags: , ,

Կոտապ

… կամ այլ կերպ ասած Ժանգալավ հաց…

Բարի ախորժակ, անուշ լինի

Բարի ախորժակ, անուշ լինի

Ողջ հայությունը կանաչիներից պատրաստված կարկանդակին «Ժանգալավ հաց» է ասում ու միայն տաթևացին է, որ ասում է «Կոտապ»…

Կոտապ թխելու համար շատ կանաչեղեն պետք չէ. բավական է ունենալ պանջար (եղինջ), կանձմանձուկ (չգիտեմ ինչպես է գրական անվանումը :) ) և իհարկե շատ ու շատ կանաչեղեն – սողան (սոխ), սավզի (համեմ)…

Գյուղում ամենալավ կանձմանձուկը քաղում էինք Կամարից: Վայրը Կամար է կոչվում, որովհետև այնտեղ է գտնվում գյուղի կամարաձև աղբյուրը ու ավելին, այնտեղ է հոսում գյուղի ամենասառնորակ ջուրը: Պապս միշտ կուզեր Կամարի սառը ճուր (ջուր) խմեր :)

Լավ կանձմանջուկ նաև ջբուռտակերին էր լինում (այգու մասրենու չորացած ճյուղերից պատրաստված ցանկապատի տակ): Հազար անգամ ձեռքներս արյունոտելով կանձմանձուկ քաղած կլինենք մեր հարևան Արևհատի ջբուռին տական… :)

Իսկ պանջար ամեն գյուղի տան բոստանում միշտ լինում էր… Տատս խորհուրդ կտար միշտ

Կարագով ավելի համով է...

Կարագով ավելի համով է…

առանց ձեռնոցների քաղել. «…դրա ծակածը օգտակար ա, թող մի քիչ էլ մռմռա…»:

Եվ այսպես  կանաչեղենը մշակելուց (մաքրել և լվանալ) հետո` մանր կտրատում ենք ու խառնում իրար` համեմելով աղով, սև ու կարմիր պղպեղով ու ավելացնում ձեթ (ըստ նախընտրության):

2 տարբերակ կա այն պատրաստելու` կամ տապակվում է ձեթի մեջ կամ ջեռոցում, որից հետո տաք-տաք վիճակում ճեղք բացելով` պատրաստի կոտապի վերևի անկյունում կարագ ենք դնում… (իմ ամենասիրած տարբերակը :)

Դե, բարի ախորժակ, թող անուշ լինի…

Լուսինե Հարությունյան

Տեսահոլովակ / Պատկերասրահ

 

Tags: , ,

Գյուղի լավաշի իսկական համն ու հոտը…

Իսկ դուք զգացե՞լ եք գյուղի թոնրի լավաշի իսկական համն ու հոտը: Չեմ ուզում ասել շատ բան է կորցրել ձեր քիմքը, բայց այսօրվա լավաշը ու~ր, էն ժամանակվա գյուղի լավաշը ու~ր… «Հե~յ, գիդի օրեր», – տատս կասեր հին օրերի երգը մրմնջալով քթի տակ:

լավաշԱսում են մեր տան լավաշը Թոխի զիզին է թխել միշտ: Ես նրան չեմ հիշում թոնրի պռնգին նստած, բայց հիշում եմ այդ կորացած մեջքով տատիկին (նրա կերպարը անցնում է հուշերիս ճամփեզրով), ով այնքան ղոնաղասեր էր (հյուրասեր), այնքան բարի, որ մինչ հիմա մեր մանկության հուշերի ամենավառ օրինակն է:

Ես հիշում եմ իմ տատիկին, Կոճանց Սոնիկին, ով յուրաքանչյուր մի հատիկ լավաշի համար գլխիվայր մոտենում էր կրակի թեժ լավաներից կարմրաթուշիկ թոնրի պատերին ու… թըմփ, թըմփ, թըմփ – լսեցիք ուժգինից դեպի մարող պատին ծեփված հում լավաշի ձայնը…

Իսկ դուք գիտե՞ք, թե քանի անգամ էր հացթուխը իջնում թեժ թոնրի մեջ գյուղական մի սովորական ընտանիքի համար հաց թխելուց…

«Թաժա հացի հոտ ա կյամ, տեսնաս ո՞վ ա հաց թխում…»

Հացատանը կախված ճոճքի վրա չորացրած հացի վերջին շարքը կամաց-կամաց իջնում է… «մամա~, հացը պրծնումա~…»

Հայկական լավաշՀացի հոգս քշելու վախտն էր:

Ու~խ, աչքիս է~ կիրակի օրը հաց ենք թխիլու:

Մի ամբողջ ընտանիք ու բարեկամ կանայք լծվում էին այդ բավականին աշխատատար ու ժամանակատար, բայց և ամենասպասված ու ուրախ տոնին…

Ու~խ, աչքիս է~ կիրակի օրը թաժա հաց ենք օտիլու:

5-7 հոգանոց գյուղական մի ընտանիքին մեկ ամիս մշտական հաց ունենալու համար 6 փաղաղ հաց էր պետք:

Ի՞նչ ասել է «փաղաղ»,  – հարց կծագի յուրաքանչյուրիդ մտքում:

Ի՞նչ է փաղաղը – մի վեդրա (դույլ) գոլ ջուր, մի հափուռ (բուռ) աղ, մի փոքրիկ պուլ (գունդ) խաշ (թթխմորը)  ու այնքան ալյուր մինչև ստացվի խինդ խմոր: Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , , ,

Տաթևի երգչախումբը

Հայր Միքայել«Նրանք ներքին բնազդով քրիստոնյա են, պաշտում են իրենց վանքը, աղանդավորներին երբեք չեն ընդունում, հետ են ուղարկում. այսօր ու երբևիցե Տաթևում աղանդավորները արմատներ ձգել չեն հաջողացրել: Գիտակցությամբ թերանում են: Չունեն քրիստոնեական լուրջ գիտակցություն, բայց միանշանակ չենք կարող ասել, որ սա միայն տաթևացիներին է վերաբերում: Քրիստոնեական գիտակցության պետք է գա մեր ողջ հայ ժողովուրդը: Ինչպես Վազգեն Վեհափառն է հիանալի մի պատասխան տվել. «Մեր ժողովուրդը քրիստոնյա ժողովուրդ է, միայն պետք է նրանց մեջ արթնացնել քրիստոնեությունը»,  – այսպես մեկնաբանեց Հայր Միքայելը տարիներ առաջ, երբ զրուցում էինք տաթևացու և սյունեցու հոգևոր տեսակի ու քրիստոնյա լինելու մասին:

Իմ մանկության տարիներին վանք իջնելը կամ դասից փախչելու առիթ էր, կամ հյուր ունեինք քաղաքից ու վանքը պիտի ցույց տայինք. միակ տեսարժան վայրն էր: Վանքը իջնելը երբեք խորապես չէր ասոցացվում քրիստոնեական  Տաթևի երգչախումբմղումներով կամ Աստվածապաշտությամբ: Թեև երբեք չեմ մոռանում յուրաքանչյուր տաթևացու սևեռուն հայացքը հառած վանքին` ճանապարհ ընգնելուց կամ հարազատին ու մտերիմին ճանապարհ դնելուց առաջ:

Եթե հիմա առիթ վիճակվի քայլել Տաթևի գյուղամեջյան ճանապարհով ու գյուղացի երեխաներին հարց տրվի` «Ինչու՟ եք այցելում Տաթևի վանք», համոզված եմ պատասխաններում գերակշռելու է կամ «… գնում եմ տեսնելու Հայր Սուրբին», կամ «… գնում եմ մասնակցելու պատարագին կամ ժամերգությանը» ու կամ «… գնում եմ եկեղեցական շարականների երգեցողության խմբակին»:

Այո’, գուցե զարմանաք լսելով երգչախմբի մասին, ինչպես ես զարմացա և Տաթևի երգչախումբավելի քան ոգևորություն ապրեցի` կարդալով այն հայտարարությունը, որ «Տաթևի երգչախումբը» կմասնակցի Արգավանդի սբ. Սարգիս եկեղեցու պատարագին:

Բազմիցս ինձ հպարտություն պարգևող ու ոգևորող տաթևյան հոգևոր վերածնունդը իր վերելքի գագաթնակետին է հասնում. տաթևացի փոքրիկը իր մեղմ ու լեռնեցու ձայնով առ Աստված աղոթք է հղում ի սեր ու պաշտպանություն բոլոր հայ փոքրիկների ու մեծերի, բոլոր նրանց համար, ովքեր իրապես զգում ու ունեն Աստծո պաշտպանության կարիքը: Իսկ ո՞վ չունի Աստծո պաշտպանության կարիքը…

Տաթևյան հոգևոր վերածննդի մասին խոսելը ինձ հանգիստ չէր թողնում, թեև խոսքը չէր հասունանում… «Տաթևի երգչախմբի» ելևէջումը կարծես գարնան գալիքի ավետումը լիներ ու մտքի բողբոջի պայթյունը. Ինձ հաջովեց կապ հաստատել երգչախմբի փոքրիկ ձայներից մի քանիսի հետ: Սիրով խոսքը փոխանցում եմ նրանց, ովքեր կխոսեն երգչախմբի ստեղծման, նրա կազմում ընդգրկվելու, եկեղեցական շարարականներ երգելու ժամանակ ապրած զգացողությունների, Հայր Սուրբի, Երևանյան ելույթի ու դժվարի ու հեշտի մասին: Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , ,

Տաթևի երգչախումբը

 

Tags: , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 374 other followers

%d bloggers like this: