RSS

Սուրբ Զատիկը Տաթևի վանքում

© Նյութի հեղինակային իրավունքները պատկանում են Գորիսի կանանց զարգացման «Ռեսուրս կենտրոն» հիմնադրամին: Երիտասարդ լրագրողների «Շառավիղ» ակումբ:

 

Tags: , ,

Գորիսեցի կանանց աշխատանքները` Տաթևի հովտում

Գորիսեցի կանանց ձեռագործ աշխատանքները, որոնք պատրաստվում են բացառապես օրգանական հումքից` բրդից, և կրում են հայկական կարպետագործության ավանդությունները, կարող եք ձեռք բերել ս.թ. մայիսի 3-ին` այցելելով Տաթի հովտում կազմակերպվող «Ոչխարների խուզում» փառատոնին: Փառատոնը կազմակերպվում է առաջին անգամ «Հայրենիքի զարգացման նախաձեռնություն» և «Տաթևի վերածնունդ» հիմնադրամների նախաձեռնությամբ:

Փառատոնի մասին ավելի մանրամասն կարդալ` այստեղ

 

Tags: , ,

«Ոչխարների խուզում» փառատոն

«Խուզ` կենդանիների մազածածկույթի հեռացում` բուրդ ստանալու (ոչխարներից, այծերից, ուղտերից), ինչպես նաև մաշկի խնամքի, բուժման, ջերմատվության ուժեղացման (խոշոր եղջերավոր անասուններ, ձիեր), որոշակի տեսք տալու (շների որոշ դեկորատիվ ցեղեր) նպատակով» – ահա այսպիսի բացատրություն կարելի է գտնել «խուզ» որոնողական առաջին իսկ փորձից:

Ոչխարների խուզը կատարվում է հիմնականում գարնանը: Եթե նրբագեղ և կիսանրբագեղ ոչխարները խուզում են տարվա մեջ մեկ անգամ` գարնանը, ապա կոպտաբուրդ և կիսակոպտաբուրդ ոչխարները՝ գարնանը և աշնանը։ Ներկա տեխնիկայի զարգացման դարաշրջանում խուզն հիմնականում մեքենայացված է, բայց հին ժամանակներում ու թերևս Հայաստանում այն իրականացվում է հատուկ մկրատի միջոցով:

«Խոյերի խուզ», Թոմ Ռոբերտս, 1890թ.

Արդյո՞ք մեքենայացված է լինելու ոչխարների խուզը Տաթևի հովտում ս.թ. մայիսի 3-ին կազմակերպվող մրցույթի ժամանակ «Ոչխարների խուզում» փառատոնի շրջանակում` կիմանանք փառատոնի կազմակերպիչներից, իսկ այժմ փորձենք հասկանալ, թե ինչպիսի ընկալում ունի ոչխարների խուզման գործընթացը միջազգային հարթակներում…

Պարզվու~մ է, որ…

… երբ 2012թ. Լոնդոնում անցկացվում էր Օլիմպիական խաղերը, Նոր Զելանդիայի «Federated Farmers» ֆերմերների միավորումն հանդես եկավ առաջարկությամբ` ոչխարների խուզումը ներառել Օլիմպիական խաղերի ծրագրում:

… ոչխարների խուզումը «Նոր Զելանդիա Սպորտ» կազմակերպության կողմից ճանաչված է որպես սպորտաձև:

… իսկ 2008թ. Ավստրալիայում խուզման սպորտային կոմիտեն, որը կարգավորում է երկրում մրցույթի կազմակերպումն ու անցկացումը, առաջարկել էր սպորտաձևը ընդգրկել Պեկինյան օլիմպիական խաղերի կազմում:

«Արդեն ժամանակն է բարձրացնել «ոչխարների խուզում» սպորտաձևի կարգավիճակը միջազգային հարթակներում», – նշել է Ժանետ Մաքսվելը, «Federated Farmers» ֆերմերների միավորման մամուլի խոսնակը: Նա համարում է, որ ոչխարների խուզման համար պահանջվում է ֆիզիկական մեծ ուժ…»:

Որքան էլ զվարճալի հնչի «ոչխարների խուզում»-ը որպես օլիմպիական սպորտաձև, թեկուզ և ցուցադրական, ճանաչելը` այնուամենայնիվ, երևույթը որպես սպորտաձև ունի համաշխարհային ընկալում ու սահմանվում են ռեկորդներ: 2012թ. տղամարդկանց համաշխարհային ռեկորդը պատկանում է իռլանդացի Իվան Սքոթին, ով ութ ժամվա ընթացքում խուզել է 744 ոչխար, իսկ կանանց ռեկորդը` նոր զելանդացի Քերրի- Ջո Տե Հուային, ով գերազանցելով նախորդ ռեկորդը 37-ով` ութ ժամում խուզել է 507 ոչխար:

Իսկ թե ո՞վ է լինելու առաջին հայ ռեկորդակիրը «Ոչխարների խուզում» մրցույթի ժամանակ, կիմանանք մասնակցելով մայիսի 3-ի փառատոնին: Փառատոնի շրջանակում մրցույթը անցկացվելու է 3 փուլով:

«Բարի» լեզուները ասում են, որ հետաքրքիր ու հագեցած գրաֆիկ է սպասվում բոլոր այն զբոսաշրջիկներին, ովքեր ս.թ. մայիսի 3-ին կլինեն Տաթևի հովտում:

Վերծանելով փառատոնի օրակարգը և հովտում նրա տեղաբաշխվածության քարտեզը` հայտնի է դառնում, որ միջոցառումների շարքը մեկնարկվելու է առավոտյան ժամը 11-ից ու երգ ու պարի, հյուրասիրության ու մրցության մթնոլորտում հանգուցալուծվելու է երեկոյան ժամը 18:00-ին: Կազմակերպիչները ամեն հնարավորը ձեռնարկում են` տեղում զբոսաշրջիկների հանգիստը արդյունավետ ու հարմարավետ կազմակերպելու համար:

«Տաթևի վերածնունդ» և «Հայրենիքի զարգացման նախաձեռնություն» հիմնադրամները ջանքեր չեն խնայում 1-ին անգամ Հայաստանում, Սյունիքի մարզում, Տաթևի հովտում, Հալիձոր գյուղի, «ՏաԹևեր» ճոպանուղու «Հալիձոր» կայանի հարակից տարածքում կազմակերպելու «Ոչխարների խուզում» փառատոնը, որտեղ սեփական տաղավարներով հանդես են գալու Խոտ, Շինուհայր, Հալիձոր, Տաթև, Սվարանց, Տանձատափ, Հարժիս գյուղական համայնքները`  ցուցադրելով գյուղական սեփական արտադրության ապրանքներ, մթերքներ ու խմիչքներ, ինչպես նաև ապահովվելով համայնքի բնակիչների մասնակցությունը ոչխարների խուզման մրցույթին:

Կազմակերպչական հանդիպում համայնքների ղեկավարների հետ

Կազմակերպչական հանդիպում համայնքների ղեկավարների հետ

Read the rest of this entry »

 

Tags: , , , , ,

Տաթևը լուսանկարչի ֆոտոխցիկից անդին

Հարցազրույցը անցկացվեց Էդգար Արշակյանի հետ, ով Տաթև էր գնացել լուսանկարներ անելու նպատակով:

Որքա՞ն տեղյակ եմ բավականին մեծ է տարբերությունը առաջին անգամ ու օրեր առաջ Տաթևում լինելու միջև ընկած ժամանակահատվածի` արդյո՟ք մանկության հուշերը այնքան վառ են, որպեսզի համեմատեք այնօրվա Տաթևն այսօրվա Տաթևի հետ:

Երբ եղել եմ Տաթևում իմ մեջ դեռ լուսանկարիչը չէր ապրում ու դա մանկության օրերին էր. երեխա էի ու ատում էի երկար ճանապարհը ու առաջին փորձությունը 9-ժամանոց էր:  Ավտոբուսով հասանք Սիսիան ու ամեն 15 րոպեն մեկ հարցնում էի` «մամ’, չհասա՞նք»: Դրանից հետո բազմիցս առիթ եղել է կրկին Տաթևում լինել: Նախավերջին անգամ 2 տարի առաջ փետրվարյան մի մռայլ օր հասանք Սիսիան ու անսպասելի էր մետրով ձյուն տեսնել այնտեղ, իսկ Տաթևում արևոտ եղանակ էր: Այս անգամ կարծես պատկերը նույնն էր. Սիսիանում համեմատաբար ամպամած` Տաթևում ավելի մեղմ եղանակ, որը չէր կարելի ասել հաջորդ օրվա մասին. լուսաբացը անձրևոտ էր, տեղ-տեղ ձյուն ու կարկուտ` քամու ուժգնությամբ:

Տաթևյան համայնապատկեր

Տաթևյան համայնապատկեր, նկարը «ՏաԹևեր» ճոպանուղուց, ձորում տեսանելի է Տաթևի Մեծ Անապատը ու Տաթև տանող ճանապարհը

Երբ Տաթև այցդ գործնական չէ, ապա կարողանում ես վայելել վանքը, բնությունը -  բարձրանում ես պարիսպներին, պառկում խոտերի վրա ու զրուցում այն փոքրիկ աղջնակի հետ, ով նույնպես այցելել էր վանք: Իսկ այս անգամ չկար այդ հաճելին` պարիսպների վրա բարձրանալու ժամանակ չկար, ավելին` անվտանգության նկատառումներով փակ էր դեպի պարիսպ որոշ մուտքեր` փոքրիկ աղջնակը նույնպես չկար, ու ինձ մնում էր միայն բացահայտել Տաթևի գաղտնիքները, որ այն ժամ մեզ թույլ չէին տվել` կրկին անվտանգության նկատառումներով:

Հեղինակ` վանքում վերջին տարիներին տեղի ունեցած դժբախտ դեպքից հետո այցելուների համար փակվել են որոշ մուտքեր` անվտանգության նկատառումներից ելնելով: Read the rest of this entry »

 

Tags: , , ,

Հայաստանի ճամփեքով – Տաթև

 
 

Tags: , ,

Video

Տաթևի գաղտնիքները

Տիգրան Զարեյանի «Սեփական փորձով» բացահայտենք Տաթևի գաղտնիքները…

 

Tags: , ,

Կոտապ

… կամ այլ կերպ ասած Ժանգալավ հաց…

Բարի ախորժակ, անուշ լինի

Բարի ախորժակ, անուշ լինի

Ողջ հայությունը կանաչիներից պատրաստված կարկանդակին «Ժանգալավ հաց» է ասում ու միայն տաթևացին է, որ ասում է «Կոտապ»…

Կոտապ թխելու համար շատ կանաչեղեն պետք չէ. բավական է ունենալ պանջար (եղինջ), կանձմանձուկ (չգիտեմ ինչպես է գրական անվանումը :) ) և իհարկե շատ ու շատ կանաչեղեն – սողան (սոխ), սավզի (համեմ)…

Գյուղում ամենալավ կանձմանձուկը քաղում էինք Կամարից: Վայրը Կամար է կոչվում, որովհետև այնտեղ է գտնվում գյուղի կամարաձև աղբյուրը ու ավելին, այնտեղ է հոսում գյուղի ամենասառնորակ ջուրը: Պապս միշտ կուզեր Կամարի սառը ճուր (ջուր) խմեր :)

Լավ կանձմանջուկ նաև ջբուռտակերին էր լինում (այգու մասրենու չորացած ճյուղերից պատրաստված ցանկապատի տակ): Հազար անգամ ձեռքներս արյունոտելով կանձմանձուկ քաղած կլինենք մեր հարևան Արևհատի ջբուռին տական… :)

Իսկ պանջար ամեն գյուղի տան բոստանում միշտ լինում էր… Տատս խորհուրդ կտար միշտ

Կարագով ավելի համով է...

Կարագով ավելի համով է…

առանց ձեռնոցների քաղել. «…դրա ծակածը օգտակար ա, թող մի քիչ էլ մռմռա…»:

Եվ այսպես  կանաչեղենը մշակելուց (մաքրել և լվանալ) հետո` մանր կտրատում ենք ու խառնում իրար` համեմելով աղով, սև ու կարմիր պղպեղով ու ավելացնում ձեթ (ըստ նախընտրության):

2 տարբերակ կա այն պատրաստելու` կամ տապակվում է ձեթի մեջ կամ ջեռոցում, որից հետո տաք-տաք վիճակում ճեղք բացելով` պատրաստի կոտապի վերևի անկյունում կարագ ենք դնում… (իմ ամենասիրած տարբերակը :)

Դե, բարի ախորժակ, թող անուշ լինի…

Լուսինե Հարությունյան

Տեսահոլովակ / Պատկերասրահ

 

Tags: , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 375 other followers

%d bloggers like this: